عراق

برای تجارت با عراق نیاز به دانستن اطلاعاتی در مورد وضعیت این کشور از لحاظ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و قوانین و مقررات مربوطه دارید. در این مقاله سعی شده است تا حد امکان آشنایی مختصری با کشور عراق برای شما فراهم شود. چنانچه نیاز به دانستن اطلاعات بیشتری در زمینه تشریفات گمرکی و نحوه حمل کالا به عراق دارید می‌توانید با تیم کارشناسی ترخیص‌لاین مشورت کنید. 

 

اطلاعات پايه

 

 1- موقعیت جغرافیایی

عراق در منطقه خاورميانه واقع در جنوب غربي آسيا، بين كشورهاي ايران، ترکيه، سوريه، اردن، عربستان و کويت قرار گرفته است.

2- مساحت

 

وسعت عراق 437,072 كيلومتر مربع مي‌باشد که از اين لحاظ شصت و چهارمين كشور جهان محسوب مي‌شود. از کل مساحت اين کشور 432,162 كيلومتر مربع آن خشکي و 4,910كيلومتر مربع نيز مساحت آب‌ها ‌مي‌باشد. عراق بيشترين مرز خاکي به طول 1,458 کيلومتر را با ايران دارد و همچنين 58 کيلومتر مرز آبي در خليج فارس دارد.

3- همسایگان

كشور عراق از شمال با كشور ترکيه، از جنوب با کويت و عربستان، از شرق با ايران و از غرب با اردن و سوريه همسايه است. در واقع اکثر مرزهاي اين كشور به جز بخش کوچکي که به خليج فارس منتهي مي‌گردد، را مرزهاي خشكي تشک­يل مي‌دهند. به سبب قرار داشتن در ميان سه قاره آسيا، افريقا و اروپا و نيز همسايگي با کشورهاي ايران و ترکيه که از ابعاد مختلف بين‌المللي داراي اهميت (از جمله حمل و نقل، تجارت، سياست و ...) مي­‌باشند، عراق داراي موقعيت جغرافيايي استراتژيکي است.

4- جمعیت

براساس آمار سال 2008 ،جمعيت اين كشور بالغ بر28/2 ميليون نفر است كه از اين نظر چهل و چهارمين كشور پرجمعيت جهان محسوب مي‌شود.

 

 

 

 

 

5-شهرهاي مهم

 

 

 

 

 

 

عراق داراي شهرهاي عمده‌ی بصره، کربلا، نجف، اربيل، کرکوک، سامرا و سليمانيه مي‌‌باشد. شهر بغداد پايتخت و مرکز سياسي، تجاري و  ارتباطي اين كشور مي‌باشد و تقريبا در مرکز خاک عراق نيز قرار دارد. شهر موصل مرکز تجاري‌ و اداري عراق بوده و بصره نيز شهر بندري مهم عراق است. بر اساس آخرين تقسيمات کشوري عراق از 18 استان ( به علاوه دولت محلي کردستان) تشکيل شده است.
  6- واحد پول

 

 

واحد پول اين كشور، دينار عراق است که به اختصار IQD ناميده مي‌شود. اسكناس‌هاي رايج در اين كشور 50 ،250 ،500 ،1000 5000 ،10000 و 25000 ديناري است. در آگوست سال 2019 ميلادي هر دينار عراق برابر 100 ريال ايران مي‌باشد. همچنين هر 1193 دينار عراق برابر با 1 دلار آمريکا است. 

7- تفاوت زمان با ایران

 

به دليل عدم گستردگي عرض جغرافيايي در عراق، تفاوت زماني بخش‌هاي مختلف آن كشور با مقياس بين‌المللي قابل ملاحظه نيست. از اين رو ساعت كشور عراق (پايتخت) +3 ساعت GMT مي‌باشد و با كشور ايران از لحاظ زماني نيم ساعت اختلاف دارد. اين تفاوت زماني براي بيشتر مناطق عراق (به جز نواحي نزديک به مرز غربي آن) صادق است.

 

محیط سیاسی

 

 

1- تاریخچه‌ي حکومت

كشور عراق در تاريخ يك اکتبر 1919 از حکومت عثماني استقلال يافت و همچنين در سه اکتبر 1932 از بريتانيا مستقل شد. پس از متلاشي شدن امپراتوري عثماني کشور کنوني عراق که جزيي از آن بود در سال ۱۹۲۰ به تصرف بريتانيا درآمد. کشور عراق از سه ولايت موصل در شمال، بغداد در مرکز و بصره در جنوب تشکيل شد. تا سال ۱۹۵۸ خاندان هاشمي که تحت حمايت بريتانيا بود بر عراق حکومت مي‌­کرد، تا اينکه درژوييه ۱۹۵۸ با کودتاي عبدالکريم قاسم برکنار شد.
عبدالکريم قاسم با برانداختن حکومت سلطنتي، حکومت جمهوري تشکيل داد. دوران حکومت عبدالکريم پنج سال طول کشيد تا اينکه در سال ۱۹۶۳ ،عبدالسالم عارف وي را از حکومت خلع نمود. عبدالسالم عارف در سال ۱۹۶۶ درگذشت و برادرش عبدالرحمان عارف، زمام امور را در دست گرفت. در سال ۱۹۶۸ ،عبدالرحمان عارف توسط جناح راست حزب سوسياليستي عربي بعث برکنار شد و حزب بعث توانست قدرت را در دست گيرد. و اين آغازي براي به قدرت رسيدن و حاکميت صدام حسين در دهه‌هاي آتي شد. نهايتا در پی تهاجم نظامي ايالات متحده آمريکا و همپيمانانش در سال ۲۰۰۳ ميلادي، حکومت صدام سرنگون شد. اما پس از حمله نظامي امريکا كه سريع به پايان رسيد، اين کشور در سال‌هاي پس از آن، دوران تازه‌اي به خود ديد.

2-وضعیت ریسک سیاسی

بر اساس ارزيابي‌هاي انجام‌شده توسط مراجع بين‌المللي، كشور عراق يكي از مناطق با ثبات نسبي کم مي‌باشد. طبق ارزيابي‌هاي انجام شده توسط صندوق ضمانت صادرات ايران، اين كشور در طبقه‌بندي ريسك، رتبه هفت را دارا مي‌باشد و سقف اعتبارات كوتاه‌مدت  (زير دو سال) براي اين كشور معادل يك ميليارد دلار و براي اعتبارات ميان‌مدت و بلندمدت (بالاي دوسال) نيز معادل يك ميليارد دلار است.

 


قوانین و مقررات

 

 

1-حقوق مالکیت و قوانین سرمایه‌گذاری

در قانون مالکيت کشور عراق به افراد و نهادهاي داخلي و خارجي اجازه داده مي‌شود تا جهت سرمايه‌گذاري خصوصي و توسعه ملي نسبت به مالكيت زمين به‌طور خصوصي اقدام نمایند. کميسيون دعاوي مالکيت عراق و کميسيون حل اختلافات مالکيت عراق مسئوليت پيگيري دعاوي مالکيت در اين کشور را بر عهده دارند. قوانين مالکيت عراق در سال 1968 تصويب شده است. اين قوانين پس از اشغال عراق توسط ايالات متحده، در سال 2004 ميلادي اصلاح گرديده است.
قانون سرمايه‌گذاري عراق توسط پارلمان اين کشور در نشست دهم اکتبر سال 2006 ميلادي به تصويب رسيد که پس از تاييد رييس جمهور در رسانه‌هاي رسمي منتشر گرديد. شرايط و فرايند سرمايه‌گذاري محلي و خارجي در اين قانون تشريح شده است.  ‌هدف از اين قانون شامل موارد زير مي‌گردد:

- تشويق سرمايه‌­گذاري و انتقال فن‌آوري جديد جهت پيش رفت اقتصاد وتوليد متنوع
- تشويق بخش خصوصي عراق و سرمايه­‌گذاران خارجي جهت سرمايه‌گذاري در عراق
-کاريابي و ايجاد اشتغال
-حمايت از حقوق و اموال سرمايه گذاران
-توسعه صادرات و افزايش حجم تجارت خارجي عراق

2- مراحل راه‌اندازی کسب و کار

جهت حضور در مناقصات و کسب و کار در کشور عراق و بازاريابي و فروش مستقيم در اين کشور، بايد شرکت در اداره ثبت شرکت‌هاي کشور عراق ثبت رسمي شده باشد. ثبت شرکت علاوه بر امکان بازاريابي، فروش و مشارکت در مناقصات عراق مزاياي ديگري از جمله دريافت اقامت تجاري بلند مدت، اخذ مجوز افتتاح فروشگاه و دفاتر تجاري، استفاده از تسهيلات مختلفي که کشور عراق و يا مجامع بين‌المللي به شرکت‌هاي عراقي اعطا مي‌نمايند، به همراه دارد. 

انواع ثبت شرکت

به چهار شکل امکان ثبت شرکت در عراق ميسر است:

 - ايجاد يک شرکت مستقل جديد ايراني که تمام سهام آن متعلق به اتباع و شرکت‌هاي کشور ايران مي‌باشد. 

- ايجاد شعبه­‌اي از يک شرکت ايراني با همان نام و نشان که سهام آن نيز مي‌تواند تماما متعلق به اتباع کشور ايران باشد. 

- ايجاد يک شرکت جديد با مشارکت اتباع عراقي که در آن سهام طرفين به توافق تعيين مي‌گردد. 

- اعطاي نمايندگي يک شرکت ايراني به يک شرکت يا بازرگان حقيقي عراقي بدون حضور اتباع ايراني. 

هزينه و زمان ثبت 

هزينه واقعي ثبت يک شرکت در عراق که بايد به حساب‌هاي دولتي واريز گردد، بيش از 200 دلار نيست. اين ميزان هزينه در صورتي است که شخص يا نماينده‌اي از اشخاص حقيقي يا حقوقي راساً به اداره ثبت شرکت‌هاي عراق مستقر در بغداد مراجعه نموده و به زبان و قوانين اداري آن کشور مسلط باشند، در غير اين صورت بايد از مترجمين و وکلاي رسمي عراقي استفاده نمود. با توجه به اندازه، شعبات و پيچيدگي‌هاي شرکت مورد نظر اين افراد مبالغي بين 1000 تا 10000 دلار آمريکا را مطالبه مي‌نمايند. زمان لازم براي صدور گواهي ثبت شرکت در عراق به طور متوسط دو ماه مي‌باشد. اين زمان ممکن است به دلايل مختلف از جمله تعطيلي‌هاي پياپي ادارات بغداد و يا کامل نبودن مدارک افزايش يابد. 

مدارک مورد نياز جهت ثبت شرکت

چنانچه ثبت شرکت مستقل و جديد ايراني يا ثبت شرکت همراه با اتباع عراقي مدنظر باشد، مدارک ذيل مورد نياز مي‌باشد: 

- اصل گذرنامه ايراني به همراه ترجمه رسمي آن به عربي

- اصل شناسنامه ايراني به همراه ترجمه رسمي آن به عربي 

- گواهي عدم سوء پيشينه ترجمه رسمي شده به عربي 

- ترجمه رسمي سوابق کاري 

- ترجمه رسمي عدم بدهي به سيستم مالياتي کشور ايران 

- اصل کارت بازرگاني (در صورت موجود بودن)

- فرمهاي تکميل شده اداره ثبت شرکت‌هاي عراق.

کليه مدارک ترجمه شده فوق بايد به تاييد سفارت جمهوري عراق در تهران برسد. براي ثبت شرکت در سه استان شمالي عراق شامل سليمانيه، اربيل و دهوک با توجه به شرايط مناسب‌تر کار و زندگي، امنيت و حضور شرکت‌هاي خارجي و استقلال اين ناحيه شرايط کمي متفاوت است؛ از جمله ضرورت اجاره دفتر کار که قبل از صدور گواهي ثبت شرکت مي‌بايست به کارشناسان اداره ثبت شرکت‌هاي منطقه کردستان ارائه گردد. جهت ثبت شرکت در منطقه کردستان تکميل و ارائه مدارک زير ضروري مي‌باشد: 

- اساسنامه شرکت 

- اظهارنامه ثبت شرکت 

- آگهي تاسيس و تغييرات شرکت (همراه با روزنامه رسمي)

- صورتجلسه هيئت مديره و سهامداران شرکت جهت افتتاح شعبه و تعيين نماينده 

- صورت جلسه اعضاي هيئت مديره و سهامداران شرکت 

- ترازنامه مالي شرکت 

3- قوانین گمرکی

آخرين قانون گمرک کشور عراق در سال 1984 تدوين شده است. در اين قانون نام اداره گمرک عراق « کمیسیون عمومی گمرک» مي­‌باشد. به استثناء مواد مخدر، مشروبات الکلی، مواد منفجره و اسلحه معمولا صادرات و واردات ساير كالاها مجاز بوده و از طريق گمركات موجود در مرزهاي عراق ترخيص مي‌شوند. ارزيابي كالاهاي صادره يا وارده به نحوي است كه فاقد تشريفات خاص يا بررسي‌هاي كارشناسي ويژه است و صرفا براساس گروه كالايي ارزيابي و تعيين عوارض مي‌شوند. نکات قابل توجه در رابطه با گمرکات اين ک­شور شامل موارد زير مي‌گردد:
-ورود كالاهاي متعدد به عراق و اتكاي دولت‌هاي محلي به درآمدهاي گمركي (به‌عنوان منبع مهم داخلي در تامين مخارج دولتي) سبب گرديده كه اماكن متعددي تحت عنوان گمرك در اين کشور فعاليت نمايند. در بين گمركات موجود، گمركات زاخو و ابراهيم‌خليل كه در شمال منطقه کردستان و هم‌مرز با تركيه و سوريه قرار دارند از حجم فعاليت و امكانات بيشتري در مقايسه با ساير گمركات برخوردار هستند.
- تعداد پايانه‌هاي گمركي در عراق بالاست به طوري که تنها در سطح استان سليمانيه 19 مرکز گمركي فعاليت مي‌­کنند. همچنين در سليمانيه سه واحد، شهر باژير شش واحد، شاره زور چهار واحد و پنجوين شش واحد گمركي وجود دارد. در شهر پنجوين دو واحد گمركي مشابه بازارچه‌هاي مرزي استان كردستان ايران يعني باشماق و سيران­‌بند فعاليت دارند.
- گمركات موجود در استان سليمانيه به دليل ابتدايي بودن امكانات بيشتر به ايستگاه‌هاي كنترل كالا شبيه‌­اند و با امكانات محدود به اخذ عوارض مبادرت مي‌نمايند.
- واردات به عراق آزاد بوده و پيچيدگي‌هاي گمرکي چنداني ندارد. تعرفه وارداتي اقلام ضروري (همچون دارو و مواد غذايي) به عراق به جهت وجود حجم بالاي تقاضا برابر صفر درصد، ماشين­‌آلات صنعتي و کالاهاي واسطه‌­اي يك درصد و ساير کالاها معمولا حداکثر تا پنج درصد مي‌باشد.

دانلود تعرفه‌های گمرکی عراق

دانلود فهرست اقلام ممنوعه برای واردات به عراق

4قوانین بانکی

 

بانک مرکزي، مسئول مستقيم سياست‌هاي پولي کشور است و اين امر از طريق حفظ اعتبار پول ملي در مقابل ديگر ارزها و همچنين کاهش نرخ تورم، امکا‌ن‌پذير مي­‌باشد. قانون بانک مرکزي عراق دادن وام به وزارتخانه‌هاي دولتي را مجاز مي­‌شمارد.
هدف اصلي بانک مرکزي، کمک به رشد اقتصادي کشور است و از مسئوليت‌هاي عمده‌ی آن مي‌توان به تعيين نرخ برابري ارز و نرخ بهره بانکي اشاره کرد. عراق طي سال‌هاي گذشته از افزايش نرخ تورم در بازار، فشارهاي زيادي متحمل شده، به گونه‌­اي که اين نرخ گاهي اوقات به بيش از 65 درصد نيز رسيده است. در چنين شرايطي بانک مرکزي به منظور کاهش نرخ تورم وارد عمل شده و سعي نموده تا اين ميزان را در مرز 10 درصد مهار کند.
بر اساس سياست‌هاي دولت و اقدامات بانك مركزي عراق، بانك‌هاي آن كشور از انواع سيستم‌هاي بانكداري جهت ارائه خدمات به مشتريان خود بهره مي‌­برند. به بيان ديگر بانک مرکزي عراق تلاش‌هايي در زمينه ايجاد پشتوانه قانوني و اجرايي لازم براي جذب سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي در تأسيس بانک‌هاي خارجي در عراق را صورت داده است. مشارکت‌هاي خارجي در بانک‌هاي عراقي باعث ارتقاي کيفيت عملکرد اين بانک‌ها گرديده‌ است که از تاثيرات مثبت اين عملكرد مي‌توان به صدور کارت‌هاي اعتباري، استفاده از خودپردازهاي الکترونيکي و پرداخت وام‌هاي مختلف و حواله پول به خارج از کشور اشاره نمود. براي ارزيابي عملکرد بانک‌هاي عراقي از سيستم جهاني CAMEL استفاده مي‌شود. عراق سومين کشور عربي است که با هدف بهبود عملکرد بانک‌ها و پايبندي به قوانين و ارائه خدمات پيشرفته، اقدام به اجراکردن اين سيستم نموده است.
کشورهاي حاشيه خليج فارس، اردن، لبنان، انگليس و ايران مشارکت بيشتري در سرمايه بانک‌هاي عراق داشته‌اند.

5- قوانین کنسولی

جهت ورود به خاک عراق نياز به رواديد وجود دارد که از سفارت عراق در تهران و يا کنسولگري‌هاي واقع در شهرهاي ديگر ايران قابل صدور خواهد بود. در حال حاضر هزینه صدور رواديد رایگان شده است. 

عضويت در سازمان‌هاي مهم بين‌المللي

اين كشور در سازمانهاي بين‌المللي متعددي عضويت يافته يا ناظر است. اين سازمان‌ها عبارتند از:
- اتحاديه بين‌المللي ارتباطات
- آژانس بين‌المللي انرژي اتمي
- سازمان کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک)
- سازمان ملل متحد
- کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل
- سازمان جهاني گمرک
و......

محيط فرهنگي

1- دين

7درصد مردم عراق پيرو دين اسلام (که در اين ميان 65 درصد شيعه و 32 درصد سني هستند) 3 درصد نيز پيرو مسيحيت و ساير اديان هستند.

2- زبان

زبان رايج اين كشور عربي است. زبان کردي نيز در مناطق کردنشين رايج است. افزون بر آن، زبان‌هاي ترکمن، آشوري و ارمني در بخش‌هايي از عراق کاربرد دارد، همچنين در ميان اقليت‌هاي ساکن در عراق، فارسي و ترکي نيز کاربرد دارد.

3- الگوي زندگي

مردم عراق به دليل ويژگي‌هاي خاص فرهنگي و اجتماعي خود، از علايق و الگوي زندگي و مصرف خاصي برخوردارند. مردم عراق به لحاظ تاريخي، موقعيتي و وجود شهرهاي ديني اکثرا افرادی مذهبی و معتقد به آموزه‌هاي اسلامي مي‌باشند. همانند مردم ايران در بيشتر جشن‌ها و اعياد اسلامي مانند عيد فطر، عيد قربان، عيد غدير و ميلاد امامان، هر سال مراسمي به اين مناسبت‌ها برگزار مي‌­کنند. سرود ملي عراق به نام موطني شناخته مي‌شود.

4- نهادهاي اجتماعي و ديني

اكثريت مردم كشور عراق تابع دين اسلام مي‌باشند. در حدود دو سوم جمعيت مسلمانان عراق، شيعه و يک سوم نيز اهل سنت هستند؛ در حالي که پيروان ساير اديان نيز درصد کمي از جمعيت کشور را تشک­يل مي‌دهند.
عراق کشوري با قوميت‌هاي گوناگون است و ساکنان آن را عرب، کرد، ترکمن، گوراني، لک، آسوري، مندايي و صابيين و ... تشکيل مي‌دهند. کردها در نواحي شمال و شمال‌شرقي عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگي مي‌کنند و از لحاظ فرهنگي، زباني و طرز پوشش با عرب‌ها متفاوتند. به عنوان بخشي از امپراطوري کهن ايران، عراق مهد تمدن‌هاي باستاني بوده و اين مساله به عنوان يک سرمايه معنوي غني مايه مباهات در بين عراقي‌ها مطرح مي‌شود. شهر تاريخي بابل نيز(در نزديکي شهر حله امروزي) يکي از مراکز تاريخي- فرهنگي عراق مي‌باشد که يادآور پادشاهاني چون حمورابي و بخت‌النصر است. شهرهاي سليمانيه و اربيل در شمال عراق، از شهرهاي مهم سياسي، اقتصادي و فرهنگي محسوب مي‌شوند. تعداد زياد اماكن فرهنگي، تشكل‌هاي سياسي و صنفي و رسانه‌هاي جمعي از ويژگي‌­هاي مهم اين دو شهر محسوب مي‌شوند.


فرهنگ مذاكره

1- ديدگاه کلي نسبت به ايران

طبيعي است که جنگ بين دو کشور و برخي از تفرقه‌افکني‌ها جهت ايجاد اختلاف، موجب دوري ميان مردمان دو کشور شده است. اما به طور کلي بيشتر عراقي‌ها نيز، از يادآوري‌ دوران جنگ هشت ساله با ايران احساس مثبتي ندارند. عراقي‌ها در توصيف مسائلي همچون اخبار ايران، آب وهوا، مناطق جغرافيايي، مسائل روز و حتي ميزان پيشرفت تکنولوژيکي ايران نسبتاٌ منصفانه برخورد مي­‌کنند. اما برخي از گروه‌هاي تندرو گاهي در مقام مقايسه ديدگاه بي‌طرفي ندارند، البته اين امر نيز اغلب به طور غيررسمي بيان مي‌شود. اما معمولاٌ پيشرفته بودن ايران در مسائل علمي را مي‌پذيرند و بدان اذعان دارند؛ به ويژه اساتيد دانشگاه‌ها از ايران امروز با مباهات و تحسين سخن مي‌گويند و يا برخي جوانان عراقي به حضور در ايران و نيز ادامه تحصيل در آن علاقه زياد نشان مي‌دهند. رياست جمهوري فعلي ايران، آقاي دکترروحانی را خوب مي‌شناسند و از وي انتظار کمک به عراق و همکاري در پيشرفت آن را دارند. به هر حال غيرقابل انکار است که اشتراکات و پيوندهاي مذهبي و اعتقادي دو ملت موجب نزديک شدن آنها گشته است. همواره مردمان ايران و عراق به ويژه در مراسم مذهبي، اعياد اسلامي، ولادت‌ها و شهادت ائمه آيين‌هاي سنتي و ديني را همانند يکديگر برگزار مي‌کنند و اين عامل ارتباط مناسبي را ميان دو ملت و حتي دو حکومت برقرار نموده است.

2- آداب مذاكره

برخي از ويژگي‌هاي فرهنگي مردم و تجار عراقي، که به منظور بهبود فرايند مذاکره مي‌توان از آنها استفاده نمود، در زير بيان شده است.
- آداب سلام و احوال پرسي در عراق بدين صورت است که معمولا از مدت‌ها مي‌بينند يا تازه آشنا مي­‌شوند، سه بار سلام مي‌­کنند و در سلام عليک روزانه يک بار روبوسي مي­‌کنند.
- افراد توسط عنوان يا عنوان و نام خانوادگي آنها مورد خطاب قرار مي‌گيرند.
- در اولين ديدار، دست دادن با ديگران امري عادي است.
- معمولاً حفظ ارتباط چشمي با فرد مذاكره‌كننده مذاكره سودمند خواهد بود.


 

محيط اقتصادی

1- سيستم اقتصادي و نقش دولت

كشور عراق با جمعيتي حدود 28.2 ميليون نفر، از لحاظ اقتصادي در رتبه شصت و سومين اقتصاد بزرگ جهان قرار دارد. بر اساس آمار، 97 درصد درآمد بازرگاني خارجي عراق از فروش نفت و فراورده‌هاي نفتي حاصل مي‌گردد. در سال 2007 توليد ناخالص داخلي اين كشور بر اساس نرخ برابري قدرت خريد 102.4 ميليارد دلار بوده است. بخش‌هاي مختلف اقتصادي کشور عراق شامل صنعت، کشاورزي و خدمات با دشواري‌هاي بسيار روبرو بوده و رشد متوسطي داشته است.

 

 

 

 

2- بخش صنعت و معدن

 

بخش صنعت و معدن عراق 68 درصد توليد ناخالص داخلي اين كشور را تشکيل داده و بزرگ‌ترين بخش اقتصادي اين کشور محسوب مي‌­گردد. صنايع عمده اين كشور شامل موارد زير مي‌شوند:
- صنايع نفت
- صنايع شيميايي
- منسوجات و پارچه
- توليد و فرآوري چرم
- صنايع غذايي
- کالاهاي ساختماني
- ترکيبات شيميايي
- صنايع فرآوري و کود
- فرآوري و ساخت فلزات
در بخش معدن استخراج فسفات، نمک و سولفور در ابعاد محدودي انجام مي‌شود. اما از دوران 1970 به بعد صنعت استخراج معادن در عراق طي جنگ با ايران، ممنوعيت­‌هاي سال 1990 و تحريم اقتصادي سال 2003 متوقف شد. ميزان ذخاير گاز نيز 109 تريليون مترمکعب است، که 2.2 درصد ذخاير گاز جهان را تشکيل مي‌دهد.

3- بخش كشاورزي

بر اساس آمار سال 2006 ميلادي، حدود 1.8ميليون هکتار زمين قابل کشت در عراق وجود دارد که اين ميزان، 12 درصد خاک اين کشور را تشکيل مي دهد. اما به طور کلي از ديرباز تنها 50 تا 60 درصد از زمين‌هاي قابل کشت در عراق براي کشاورزي استفاده شده است. به دليل جهت‌­گيري‌هاي قومي و سياسي و در نتيجه سهيم نکردن زمين‌هاي حاصلخيز محدوده کردستان، بخش کشاورزي رشد چنداني نداشته است. به هر حال، عمده محصولات کشاورزي عراق شامل این موارد مي‌شود:گندم و جو، برنج، سبزيجات، خرما، پنبه، گاو و گوسفند و ماکیان. بيشترين صادرات عراق را خرما تشکيل مي‌­دهد، به‌گونه‌­اي که دو سوم خرماي جهان را اين کشور تامين مي­‌کند و رتبه نخست را در اين زمينه در اختيار دارد.

4- بخش خدمات

بخش خدمات 27 درصد کل اقتصاد عراق را تشکيل مي‌دهد. خدمات مالي کنوني در عراق تحت تاثير اصلاحات پس از دولت صدام قرار گرفته است. 17 بانک خصوصي طي سال 1990 به انجام معاملات داخلي محدود شده بودند و تنها امکان جذب تعداد کمي از سپرده‌گذاران داخلي را داشتند. دو بانک دولتي به همراه اين بانک‌ها در پي تحريم سال 1990 به سختي ورشکسته شدند.

 

شبكه‌هاي توزيع

1- بازاريابي و تبليغات

کشور عراق به عنوان يك بازار تجاري رو به رشد، از بازاريابي و تبليغات به عنوان يكي از ابزارهاي كليدي توسعه اقتصادي بهره مي‌برد. روش‌هاي تبليغاتي مناسب در عراق عبارتند از:
- حضور در نمايشگاه‌ها و بازارهاي تجاري ويژه
- تبليغ در رسانه‌هاي جمعي عراق و شبکه‌هاي ماهواره‌­اي اين کشور
- تهيه و ارائه كارت ويزيت دوزبانه
- تدوين مکاتبات، کاتالوگ‌ها و در کل تبليغات به زبان عربي و در درجه دوم به زبان انگليسي
- همكاري با اعضاي انجمن‌ها و ساير مؤسسات فعال در زمينه نمايشگاه‌هاي تجاري
- ارائه محصولات باكيفيت به مشتريان
- درج آگهي كالا و خدمات در مجلات بازرگاني عراق
توليدکنندگان، صادرکنندگان کالا و خدمات فني مهندسي از نيازهاي مردم عراق در اين مقطع آگاهي مناسبي ندارند و همين امر موجب شده تا ايران به رغم توانمندي‌هاي موجود در تامين کالا و خدمات مورد نياز مردم عراق، نتواند صادراتي در حد کشورهايي مثل ترکيه و سوريه به عراق داشته باشد. کشور ترکيه با يک گمرک در سال 2007 حدود 8 ميليارد دلار، سوريه با دو گمرک حدود 6 ميليارد دلار صادرات به عراق داشته‌اند. اين در حالي است که ايران با 15 گمرک و بازارچه مرزي در سال 2007 ميلادي، تنها 1 ميليارد دلار صادرات به عراق داشته است.

2- راهكارهاي بازاريابي و فروش

در كشور عراق همانند ساير نقاط جهان راهكارهاي ويژه‌اي براي بازاريابي و فروش محصولات مطرح مي‌شوند. برخي از راهكارهاي يادشده عبارتند از:
- ملاقات و جلسات تجاري ابتدايي، عمدتا به منظور ايجاد شناخت و آشنايي اوليه ‌­تجار مي‌باشد.
- در هنگام مذاکرات تجاري در کشور عراق، بهتر است يک مترجم و يا فرد آشنا به زبان عربي همراه تيم تجاري حضور داشته باشد.
- قبل از ارسال کالا به مرزهاي گمرکي و بازارچه‌هاي مرزي، بايستي از باز بودن گمرکات غربي کشور اطمينان حاصل نمود.
- با افزايش امنيت و ثبات کشور عراق به تدريج حضور شرکت‌هاي خارجي بيشتر و رويکرد دولت و تجار عراقي نيز به ديگر کشورهاي جهان متمايل خواهد گشت. بنابراين بهتر است شرکت‌هاي ايراني نسبت به جايگاه‌يابي، تبليغات موثر و کنترل کيفيت کالاهاي خود هرچه سريعتر برنامه‌ريزي نمايند.
- خريد نقدي درب کارخانه در ايران و يا تحويل مرز گمرکي توسط تجار عراقي روش‌هاي رايج و مورد درخواست بازار عراق است.
- به جهت نامناسب بودن بستر ايجاد کارخانجات در عراق از جمله مشکل برق و سوخت تا چند سال آينده، همچنان کشور عراق نياز به واردات کالا دارد. لذا يکي از بهترين پيشنهادات، مشارکت دادن تجار عراقي در سهام کارخانجات توليدي ‌ايراني مي‌باشد.


زيرساخت‌ها

1- حمل ونقل

اين كشور از لحاظ سيستم‌هاي حمل و نقل جاده‌اي، ريلي و آبي و زيرساخت‌هاي حمل و نقل از جمله جاده­‌ها و فرودگاه‌ها از وضعيت نسبتا مناسبي برخوردار است. مشخصات سيستم حمل و نقل عراق، شامل حمل و نقل جاده‌اي، ريلي، دريايي و هوايي به صورت زير مي‌باشد:

1. زميني

کشور عراق داراي 45550 کيلومتر جاده است که از اين ميزان 38399 کيلومتر آسفالته و 7151 کيلومتر خاکي و درجه دو مي باشد.

2. ريلي

عراق داراي شبكه خطوط ريلي به طول بيش از 2272 كيلومتر است. اين شبكه دربردارنده خطوط ريلي استاندارد مي‌باشد. با توجه به وسعت متوسط كشور عراق، سيستم راه‌آهن بيشتر مساحت اين كشور را در برگرفته است و قطار از وسايل متداول حمل و نقل مسافر و بار به شمار مي‌رود. دو خط آهن مهم اين کشور از بغداد و موصل تا مرز سوريه ادامه دارند و به شبکه ريلي ترکيه وصل مي شوند. يک خط داخلي نيز ميان شهرهاي بغداد و بصره وجود دارد.

3 . دريايي

عراق داراي 5279 کيلومتر راه آبي مي‌باشد که بخش بزرگي از آن يعني 1200 کيلومتر در فرات و 1418 کيلومتر نيز در دجله است. به سبب ناچيز بودن مرزهاي آبي، حمل و نقل دريايي نسبت به ترانزيت زميني اين كشور حجم بالايي ندارد.

بنادر

عراق در زمره كشورهاي در حال پيشرفت در خصوص زيرساخت‌هاي حمل و نقل به شمار مي‌رود. بندر مهم اين كشور بندر بصره است كه در جنوب شرق عراق قرار دارد. ديگر بنادر مهم کشور عراق شامل ام‌القصر، خورالزيبر، ابوفلوس و خورالعمايه مي­‌باشد. 

 

4 . هوايي

كشور عراق داراي 110 فرودگاه است که فرودگاه‌هاي بغداد و بصره از مهمترين آنها به شمار مي‌روند. از اين ميان 76 فرودگاه آسفالته و 34 فرودگاه خاکي است. همچنين تعداد 17 فرودگاه بالگرد نيز وجود دارد. در حال حاضر اين كشور داراي 3 فرودگاه بين‌المللي مي‌باشد. 

 

 

تجارت خارجی

1- صادرات 

 

 اقلام عمده صادراتي عراق شامل نفت و فراورده‌هاي نفتي، مواد قيري، موم‌هاي معدني، ميوه‌هاي خوراکي و خرما مي‌باشد.

اقلام مهم صادراتي و ارزش صادراتی هر يك طي دوره زماني 2006-2003 (ميليون دلار)

كشورهاي جنوب شرق آسيا، اروپا، آمريکا و هند عمده كشورهاي واردكننده كالا از عراق را تشكيل مي‌دهند. بيش از 40 درصد صادرات عراق به ايالات متحده آمريکا مي‌­باشد. بيش از 37 درصد از صادرات عراق نيز به چهار كشور هند، ايتاليا، اسپانيا و کانادا انجام مي‌شود. اين پنج كشور به ترتيب مهمترين مقاصد محصولات صادراتي عراق را تشكيل مي‌دهند.

2- واردات

اقلام عمده واردات كشور عراق شامل ماشين‌آلات و دستگاه‌هاي برقي، ديگ‌هاي بخار و آبگرم، خودرو، مواد غذايي، پوشاک، ماشين­‌آلات و تجهيزات، مواد بهداشتي، دارو و مواد پلاستيکي مي‌باشند.

اقلام مهم وارداتي و ارزش وارداتي هر يك طي دوره زماني 2006-2003 (ميليون دلار)

كشورهاي ترکيه، امارات متحده عربي، ايران، آمريكا، سوريه، اردن، چين و آلمان هشت شريك عمده وارداتي عراق (صادركنندگان به عراق) را تشكيل مي‌دهند. كشورهاي ترکيه، امارات متحده عربي، ايران و آمريكا بيش از 60 درصد از حجم صادرات كالا به عراق در سال 2006 را در اختيار داشته‌اند.

3- کشورهای عمده صادرکننده

 

در اين بخش، كشورهاي عمده صادركننده به عراق ارائه مي‌گردد. اين اطلاعات مي‌تواند تصوير روشني از رقباي بالقوه و بالفعل در گروه‌هاي كالایی اصلي وارداتي به عراق براي تجار ايراني فراهم نمايد.

 اجزا و قطعات ماشين­‌آلات و دستگاه‌هاي برقي اولين گروه كالايي عمده وارداتي اين كشور مي‌باشد. كشورهاي امارات، ترکيه، چين، آلمان، آمريکا و فنلاند به دليل نزديکي جغرافيايي و بهره‌گيري از فناوري بالا، بيش از 70 درصد از اين بازار را در اختيار دارند. با توجه به عدم وجود پتانسيل‌ها و مزيت‌هاي رقابتي مناسب در توليد اجزا و قطعات الکترونيکي و وابستگي کشور به واردات اين قطعات، فرصت مناسبي براي شرکت‌هاي ايراني جهت حضور موثر و ايجاد سهم بازار در عراق وجود ندارد. ديگ‌هاي بخار و بويلرها، دومين گروه كالايي وارداتي اين كشور را تشكيل مي‌دهند. ايران با صادرات 110 ميليون دلار، جايگاه ششم را در صادرات اين گروه از محصولات به کشور عراق در اختيار دارد. سهم بازار ايران در عراق برابر با 7.5 درصد مي‌باشد. كشورهاي امارات، سوريه، آمريكا، آلمان و ترکيه پنج صادرکننده اول ديگ‌هاي بخار و بويلر به عراق هستند. شركت‌هاي ايراني با توجه به حضور در بازار اين گروه از كالاها در بازار عراق و با توجه به نياز اين كشور به بازسازي و توسعه، با تدوين برنامه‌اي مناسب و توجه به نيازهاي مخاطبان در اين بازار مي‌توانند از فرصت‌هاي موجود در زمينه بازار اين گروه از محصولات بهره‌برداري مناسب نمايند. سومين گروه كالايي وارداتي توسط عراق، وسائط نقليه زميني از جمله خودرو مي‌باشد. كشورهاي پيشرو در زمينه توليد و صادرات مجدد خودرو از جمله آمريكا، امارات، چين، روماني، كره و ژاپن بيشترين حجم صادرات خودرو به عراق را در اختيار دارند. ايران با صادرات 40 ميليون دلار وسائط نقليه زميني جايگاه هشتم و سهم بازار 3.6 درصدي را در اختيار دارد. يكي از مناسب‌ترين فرصت‌ها جهت حضور فعال شركت‌هاي ايراني در بازار عراق و كسب سهم بازار مناسب، با توجه به نزديکي جغرافيايي ايران به عراق و اهميت هزينه حمل در قيمت خودرو، تشويق شركت‌هاي خودروسازي داخلي از جمله ايران خودرو و سايپا به صدور محصولات و يا راه‌اندازي سايت‌هاي توليد خودرو در اين كشور همسايه مي‌باشد. چهارمين گروه عمده كالايي وارداتي توسط عراق، غلات مي‌باشد. كشورهاي پيشرو در زمينه توليد و صادرات مجدد اين محصولات، از جمله آمريكا، تايلند، کانادا، ويتنام، آلمان و امارات بيش از 94 درصد از اين بازار را در اختيار دارند. کشور آمريکا به تنهايي 52 درصد از اين بازار را در اختيار دارد. ايران با صادرات 518 هزار دلار غلات، جايگاه سيزدهم و سهم بازار 0.6 درصدي را در اختيار دارد. با توجه به وجود خاک حاصلخيز و آب و هواي مناسب کشور، به ويژه در مناطق نزديک به کشور عراق از جمله خوزستان، پتانسيل‌ها و مزيت‌هاي رقابتي مناسبي در زمينه کاشت، توليد و صادرات غلات به عراق وجود دارد.

4- موافقت‌نامه‌های تجاری

 

همكاري‌ها و تعاملات اقتصادي ايران با عراق در سال‌هاي گذشته از روند مطلوبي برخوردار بوده است. انعقاد تفاهم‌نامه بازرگاني بين ايران و عراق در سال 1386 نشانگر اين امر مي‌باشد. تشکيل کميسيون عالي همکاري‌هاي ايران و عراق در سال 1386 به رياست معاون اول رئيس‌جمهوري نيز از جمله موارد مورد نظر دولت، جهت گسترش روابط تجاري و اقتصادي بين دو کشور مي‌­باشد. برخي ديگر از تفاهم‌نامه‌ها و موافقت‌نامه­‌هاي موجود بين دو کشور عبارتند از:
- امضاء يادداشت تفاهم استاندارد در سال 1386 طي سفر رياست محترم جمهوري به عراق
- ايجاد شعبه سازمان توسعه تجارت در بغداد و استقرار رايزن بازرگاني و پيگيري براي تأسيس دو شعبه در بصره و اربيل
- ايجاد اتاق مشترک بازرگاني دو کشور
- انعقاد يادداشت تفاهم بازرگاني در سال 1381
- امضاء يادداشت تفاهم گمرکي در سال 1386 طي سفر رياست محترم جمهوري به عراق
- امضاء تفاهم‌نامه همکاري صندوق‌هاي ضمانت صادرات در سال 1381

5- فعاليت‌هاي نمايشگاهي

بر مبناي تجارب حضور ايران در نمايشگاه‌هاي تخصصي و بين‌المللي عراق، اقلام صادراتي ايران به عراق، نيازهاي خاص بازار عراق و پتانسيل‌ها و توانمندي‌هاي موجود در كشور پيشنهاد مي‌شود كه در سال‌هاي آتي، علاوه بر برگزاري همايش‌ها و سمينارهاي مشترک اقتصادي و بازرگاني بين دو کشور، برنامه‌ريزي مناسبي جهت حضور در نمايشگاه‌ها و برگزاري نمايشگاه‌هاي اختصاصي زير در كشور عراق فراهم گردد.
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي محصولات غذايي و آشاميدني
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي ابزارآلات و مصالح ساختماتي
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي مبلمان و دکوراسيون اداري
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي محصولات و فرآورده‌هاي کشاورزي
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي داروسازي و پزشکي
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي اتوماسيون اداري
- برگزاري نمايشگاه اختصاصي فناوري اطلاعات

لیست عناوین نمایشگاهی مرکز دائمی نمایشگاهی بازاریابی و صادرات کالاهای ایران در عراق سال 98

 در صورت تمایل می‌توانید لیست نمایشگاه‌های تخصصی کشور عراق در سال 2019  را از اینجا و تقویم نمایشگاهی اقلیم کردستان عراق (اربیل) در سال 2019 را از اینجا دانلود کنید.

زمان‌های مناسب برای اعزام هیات تجاری به عراق

بهترين زمان براي مسافرت به كشور عراق، فصل پائيز يعني ماههاي سپتامبر تا نوامبر مي‌باشد. ماههاي فوريه تا آوريل نيز در اولویت بعدي قرار مي‌گيرند. در اين ايام از سال، آب و هواي عراق بسيار مناسب و دلپذير مي‌باشد. از سوي ديگر در برخي از ايام سال، به دليل شرايط بد آب و هوايي به‌ويژه گرماي شديد، اعزام هيات تجاري با كارايي مطلوب همراه نخواهد بود. ماههاي ژوئن تا آگوست، به عنوان فصل گرم سال از جمله ايام نامناسب جهت مسافرت به عراق مي‌باشد. 

امیدواریم این اطلاعات در امر صادرات و واردت به عراق راهگشای شما بوده و اطلاعات لازم را برای شما فراهم کرده باشد. اما چنانچه اطلاعات بیشتری در زمینه‌ی تجارت با عراق می‌خواهید، تیم ترخیص‌لاین مفتخر است در این زمینه با شما همکاری‌های لازم را داشته باشد. در قسمت تماس با ما می‌توانید سوالات خود را با ما در میان بگذارید.